تحولات حقوقی

شفافیت در فناوری بلاکچین: ابزاری برای پیشگیری از جرایم اقتصادی و تقویت اعتماد عمومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علی دلمرادی 1
محمد باقر گرایلی 2

1 کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران

2 استادیار گروه حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران

https://doi.org/10.22080/law.2026.737406
چکیده
این به تحلیل مقاله نظام‌مند نقش شفافیت در فناوری بلاکچین به عنوان یک راهبرد نوین و تحول‌آفرین در حوزه پیشگیری غیرکیفری از جرایم اقتصادی می‌پردازد. با توجه به ماهیت فرامرزی، پنهان و پیچیده جرایم مالی در عصر دیجیتال که چالش‌های عدیده‌ای را برای سیستم‌های قضایی سنتی ایجاد کرده است، این پژوهش واکاوی می‌کند که چگونه ویژگی شفافیت ذاتی و توزیع‌شده بلاکچین می‌تواند به عنوان یک ابزار کارآمد در دو لایه پیشگیری وضعی و اجتماعی عمل نماید. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی بوده و با بهره‌گیری از منابع معتبر حقوقی، جرم‌شناختی و متون تخصصی حوزه فناوری اطلاعات، به تحلیل ابعاد مختلف این پدیده می‌پردازد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می‌دهد که شفافیت ساختاری در بلاکچین از دو طریق راهبردی به پیشگیری از جرایم اقتصادی کمک می‌کند. نخست، از منظر پیشگیری وضعی، این فناوری با قابلیت ردیابی دائمی، بلادرنگ و غیرقابل تغییر تراکنش‌ها، موانع فنی و نظارتی قدرتمندی در برابر فعالیت‌های مجرمانه نظیر پولشویی، فرار مالیاتی و فساد اداری ایجاد کرده و به طور موثری فرصت‌های ارتکاب جرم را کاهش می‌دهد. دوم، از دیدگاه پیشگیری اجتماعی، بلاکچین با فراهم آوردن یک زیست‌بوم مالی شفاف، دموکراتیک و قابل حسابرسی برای تمامی کنشگران، اعتماد عمومی را نسبت به نهادهای حاکمیتی و فرآیندهای اقتصادی بازسازی نموده و از این طریق، انگیزه‌های روانی و اجتماعی برای ورود به رفتارهای مجرمانه را تضعیف می‌سازد. در نهایت، این مقاله نتیجه می‌گیرد که بهره‌گیری از ظرفیت‌های شفافیت در بلاکچین، یک رویکرد جامع، پیش‌دستانه و کارآمد برای مقابله با بزهکاری اقتصادی است که می‌تواند نقص‌های سیستم‌های متمرکز سنتی را پوشش داده و مسیر را برای ایجاد یک محیط مالی سالم‌تر، ایمن‌تر و عدالت‌محور هموار سازد.

کلیدواژه‌ها

جرایم اقتصادی پیشگیری غیرکیفری
فناوری بلاکچین
شفافیت
ردیابی
اعتماد عمومی

عنوان مقاله English

Transparency in Blockchain Technology: A Tool for Preventing Economic Crime and Strengthening Public Trust

نویسندگان English

Ali Delmoradi 1
Mohammad Baqir Grayli 2
1 Master of Science in Criminal Law and Criminology, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran
2 Assistant Professor, Department of Law, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran
چکیده English

This article systematically analyzes the role of transparency in blockchain technology as a new and transformative strategy in the field of non-criminal prevention of economic crimes. Given the cross-border, hidden, and complex nature of financial crimes in the digital age, which has created numerous challenges for traditional judicial systems, this research explores how the inherent and distributed transparency feature of blockchain can act as an efficient tool in two layers of situational and social prevention. The research method in this study is descriptive-analytical and analyzes the different dimensions of this phenomenon by utilizing reliable legal, criminological, and specialized texts in the field of information technology. The results of this research show that structural transparency in blockchain helps prevent economic crimes in two strategic ways. First, from a situational prevention perspective, this technology, with its permanent, real-time, and immutable transaction traceability, creates powerful technical and regulatory barriers to criminal activities such as money laundering, tax evasion, and corruption, effectively reducing opportunities for crime. Second, from a social prevention perspective, blockchain restores public trust in governance institutions and economic processes by providing a transparent, democratic, and auditable financial ecosystem for all actors, thereby weakening the psychological and social incentives to engage in criminal behavior. Finally, this article concludes that leveraging the transparency capabilities of blockchain is a comprehensive, proactive, and efficient approach to combating economic crime that can address the shortcomings of traditional centralized systems and pave the way for a healthier, safer, and more just financial environment.

کلیدواژه‌ها English

Economic crimes non
criminal prevention blockchain technology transparency traceability public trust
الف) کتاب
1.     پروین، خیرالله، (1393) مبانی حقوق عمومی، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
2.     تفضلی، سیاوش، (1397) مبانی بلاکچین، تهران،  شبکه راه پرداخت.
3.     حاجی میرزایی، حامد، (1398) بلاکچین، تهران، دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی.
4.     جنگروی، حسین، (1401) بلاکچین: راهنمای عملی توسعه کسب و کار، قانونگذاری و راه‌حل‌های تکنولوژی، چ1، تهران، خط آخر.
5.     صمدی، فاطمه، کشاورزیان، ندا، (1399) بلاکچین از محتوی تا اجرا، چ1، تهران، دیبادخت.
6.     میر خلیلی، سید محمود، (1388) پیشگیری وضعی از بزهکاری با نگاهی به سیاست جنایی اسلام، چ1، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
7.     نجفی توانا، علی، (1391) جرم شناسی، چ15، تهران، آموزش و سنجش.
8.     هلاکوئی، محمد، محمدی، شبنم، (1399) امپراتوری بلاکچین، اصفهان، رهنج.
9.     همتی، مریم، زارع، ژاله، (1401) بلاکچین و بانکداری، چ1، تهران، نورعلم.
ب) مقاله
10.  الوانی، سید مهدی، دانایی فرد، حسن، (1380) مدیریت دولتی و اعتماد عمومی، فصلنامه دانش مدیریت، دوره 55، ص11، 1380.
11.  نجفی ابرند آبادی، علی حسین، (1397) تقریرات جرم شناسی (پیشگیری)، تهران، دانشگاه تربیت مدرس دوره دکتری.
 
 .12Amos, S. (2016). Blockchain Technology: What's the Use?. Available at SSRN 2832751.
 .13Paras Vishwakarma, (2018) A Brief Study on the Advantages of Blockchain and Distributed Ledger in Financial Transaction Processing, International Journal of Latest Technology in Engineering, Management &
 .14Applied Science (IJLTEMAS) Volume VII, Issue I, January | ISSN 2278-2540, p: 79
.15 Jing Du and others, (2023) Can blockchain technology be effectively integrated into the real economy? Evidence from corporate investment efficiency, China Journal of Accounting Research 16p:9,10
 .16Hofmann, F., Wurster, S., Ron, E., & Böhmecke-Schwafert, M.  (2017, November). The immutability concept of blockchains and benefits of early standardization. In 2017 ITU Kaleidoscope: Challenges for a Data-Driven Society (ITU K) (pp. 1-8). IEEE. p: 2
 .17Acemoglu, Daron, et al. (2020)"Trust in state and nonstate actors: Evidence from dispute resolution in Pakistan." Journal of Political Economy 128.8: 3090-3147.
.18 Luna James Charlotte. (2025) Blockchain and Smart Contracts: Transforming Financial Transactions and Auditing, Article • January. P: 4,5
.19 Suyash Gupta, Mohammad Sadoghi. (2021) Blockchain Transaction Processing, arXiv:2107.11592v2 [cs.DB] ۴ August.p: 4
  .20 Esmira Abdullaieva. (2024) An Algorithm for Analyzing the Ethereum Network Blockchain to Detect Illegal Activities, National Technical University of Ukraine «Igor Sikorsky Kyiv Polytechnic Institute» Educational and Research Institute of Physics and Technology.p: 44
.21 Catalini, C., & Gans, J. S. (2020). Some simple economics of the blockchain. Communications of the ACM, 63(7), 80–90
.22  Andi Rustam and others, (2022)The Role of Blockchain Technology in Increasing Transparency and Security of Financial Management in the Banking Sector, Journal of Ecohumanism, Volume: 4, No: 1, p; 5292
 .23 Michael Ethan, (2025) The Role of Blockchain in Enhancing Liquidity Transparency for U.S. Financial Institutions, University of Dundee Article • April, p: 4,5
.24 Syamsu Rijal, Fajar Saranani, (2023) The Role of Blockchain Technology in Increasing Economic Transparency and Public Trust, Technology and Society Perspectives (TACIT) Vol. 1, No. 2, July, pages 56–67. P: 60
.25 Yushi Chen،Ulrich Volz, (2020) Scaling up sustainable investment through blockchain-based project bonds, Science Policy Research Unit, University of Sussex, UK, NJ,Vol. 40, Iss. 3, , p: 6
 .26Rodriguez, Usha R. “Embrace the U.S. Securities and Exchange Commission.” Washington. U.G.L. & Polly 61 (2020): 133.
 . 27Goforth, Carol R. “How CFTC Active Enforcement Could Benefit Cryptocurrencies.” Pace L. ed. 45 (2024): 343.
 
 

  • تاریخ دریافت 08 دی 1404
  • تاریخ بازنگری 29 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 10 فروردین 1405
  • تاریخ اولین انتشار 01 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار 01 اردیبهشت 1405

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما