تحول حقوق اموال در بستر دیجیتال: دکترین حقوقی اتحادیه اروپا و رویکرد حقوق ایران

ایوبی, ستاره; محمدی, سام; حسینی مقدم, سیدحسن

تحول حقوق اموال در بستر دیجیتال: دکترین حقوقی اتحادیه اروپا و رویکرد حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ستاره ایوبی ¹

سام محمدی ²

سیدحسن حسینی مقدم ³

¹ دکتری حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

² استاد گروه حقوق خصوصی، دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

³ دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

چکیده

یکی از ویژگی‌های تعیین‌کننده عصر دیجیتال، افزایش سرعت ارتباطات و اتصال اینترنت به‌عنوان مرکز ثقل اطلاعات جهانی است. این اتصال، علاوه بر نزدیکی بیشتر افراد به یکدیگر، تعامل و همپوشانی فناوری‌های مختلف از جمله الگوریتم‌های رسانه‌های اجتماعی و سیستم‌های یادگیری ماشینی را ممکن ساخته است. این تحولات به تغییرات بنیادین در مفهوم حقوق اموال منجر شده‌اند. حقوق اموال دیجیتال شامل دسترسی و کنترل اطلاعات دیجیتال، داده‌ها، حساب‌های اینترنتی و حقوق مالکیت قراردادی و معنوی در فضای دیجیتال است. هدف این پژوهش، بررسی تحول حقوق اموال در بستر دیجیتال در اتحادیه اروپا و تحلیل دکترین حقوقی آن به‌منظور ارائه راهکارهایی برای ارتقای حقوق اموال دیجیتال در ایران است. سوال این مقاله اینگون مطرح شده است که سیاست‌ها و قوانین اتحادیه اروپا و ایران در زمینه اموال دیجیتال چگونه تحول یافته‌اند؟ یافته های تحقیق بر این اساس می‌باشند که در بیست سال گذشته، سیاست اتحادیه اروپا در زمینه فناوری‌های دیجیتال از رویکرد اقتصادی لیبرال به دکترین حقوقی مبتنی بر ارزهای دیجیتال تغییر یافته است. این تحول ناشی از ظهور جامعه اطلاعاتی است که فرصت‌ها و چالش‌های جدیدی برای حقوق اساسی و ارزش‌های دموکراتیک ایجاد کرده است. تصویب مقررات بازار دارایی‌های رمزنگاری‌شده در سپتامبر 2020 نمونه‌ای از تلاش اتحادیه اروپا برای کنترل و مدیریت دارایی‌های دیجیتال از طریق چارچوب‌های حقوقی است. در مقابل، ایران هنوز فاقد چارچوب حقوقی مشخص برای ارزهای رمزنگاری‌شده است و این دارایی‌ها در بازار بدون نظارت قانونی رد و بدل می‌شوند. بررسی دکترین حقوقی اتحادیه اروپا می‌تواند الگویی برای ارتقای نظام حقوقی ایران در زمینه اموال دیجیتال ارائه دهد. این پژوهش که به روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است، ضمن بررسی دکترین حقوقی اتحادیه اروپا، پیشنهاداتی برای تطبیق آن با حقوق ایران ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

اتحادیه اروپا

حقوق اموال

دارایی

مالکیت

دیجیتال

عنوان مقاله English

Evolution of Property Law in the Digital Context: EU Legal Doctrine and the Iranian Legal Approach

نویسندگان English

setare Ayoubi ¹

Sam Mohammadi ²

Seyyed Hasan Hosseini Moghaddam ³

¹ Ph.D. Student in private law, Faculty of Law and Political Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.

² Professor, Private Law Department, Faculty of Law and Political Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.

³ Associate Professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.

چکیده English

One of the defining characteristics of the digital age is the accelerated pace of communication and the role of the Internet as the gravitational centre of global information. This connectivity, in addition to bringing individuals closer together, has enabled the interaction and overlap of various technologies, including social media algorithms and machine learning systems. These developments have led to fundamental transformations in the concept of property law. Digital property rights encompass access to and control over digital information, data, internet accounts, as well as contractual and intellectual property rights in the digital sphere. This study aims to examine the evolution of property law in the digital context within the European Union and to analyse its legal doctrine with a view to proposing solutions for the enhancement of digital property law in Iran. The research question is as follows: how have the policies and regulations
of the European Union and Iran concerning digital property evolved? The findings indicate that over the past two decades, EU policy on digital technologies has shifted from a liberal economic approach towards a legal doctrine grounded in digital currencies. This transformation arises from the emergence of the information society, which has created new opportunities and challenges for fundamental rights and democratic values. The adoption of the Regulation on Markets in Crypto-Assets (MiCA) in September 2020 exemplifies the EU’s effort to regulate and manage digital assets through legal frameworks. In contrast, Iran still lacks a clear legal framework for crypto-assets, and such assets are traded on the market without legal oversight. An examination of the EU’s legal doctrine can serve as a model for improving the Iranian legal system with respect to digital property. Conducted through a descriptive-analytical method, this study, while examining EU legal doctrine, offers recommendations for its adaptation to Iranian law.

کلیدواژه‌ها English

European Union

Property Law

Asset

Ownership

Digital

1) ایوبی، ستاره (1403). دگرگونی نگرش به اموال در بستر دیجیتال، رساله جهت اخذ درجه‌ی دکتری در رشته‌ی حقوق خصوصی، دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه مازندران.

2) کاتوزیان، ناصر(1385). دوره مقدماتی حقوق مدنی: اموال و مالکیت، نشر میزان، چاپ سیزدهم.

3) کاتوزیان، ناصر(1386). درس‌هایی از عقود معین، تهران، کتاب‌خانه گنج دانش.

4) گرجی، ابوالقاسم(1375). مقالات حقوقی، جلد دوم؛ چاپ دوم، انتشارات تهران.

5) معین، محمد (1376). فرهنگ معین، جلد یازدهم، چاپ یازدهم، انتشارات امیر کبیر.

6) نعمتی، احسان، پروین، محمدرضا، طالقان غفاری، مهدی (1400). «تحلیلی بر رویکردهای مبتنی بر حصری یا تمثیلی بودن ماده 2 قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب 1348 با نگاهی اجمالی به کنوانسیون برن». پژوهشنامه حقوق تطبیقی، 5(1)، 237-258. doi: 10.22080/lps.2021.22125.1253

7) A.H. Morrison, (2009)”An impossible future: John Perry Barlow's "Declaration of the Independence of Cyberspace", în New Media & Society, vol. 11, Issue 1-2, pp. 53-71.

8) Auer, R. and Böhme R. (2020). “The technology of retail central bank digital currency”. BIS Quarterly Review March, Basel.

9) Anneke Kosse & Ilaria Mattei,( 2022). "Gaining momentum – Results of the 2021 BIS survey on central bank digital currencies," BIS Papers, Bank for International Settlements, number 125.

10) ack Balkin, (2018).”Free Speech in the Algorithmic Society: Big Data, Private Governance, and New School Speech Regulation”, 51 U.C. Davis L. Rev. 1151 .

11) Bjerkem, Johan and Harbour, Malcolm (2019) “Making the Single Market work: Launching a 2022 masterplan for Europe”. EPC Discussion Paper 28 August

12) Blandin A., Cloots A. et al. (2019) Global Cryptoasset Regulatory Landscape Study. Cambridge: University Press.

13) Bočánek M. (2021) “First Draft of Crypto-Asset Regulation (MiCA) with the European Union and Potential Implementation”. Financial Law Review, issue 22, pp. 37–53.

14) Czarnocki, J. (2021). Saving EU digital constitutionalism through the proportionality principle and a transatlantic digital accord. European View, 20(2), 150–156

15) Croman K, et al.(2016) “On Scaling Decentralized Blockchains. In: Clark J, et al.et al., editors. Financial Cryptography and Data Security”. Berlin: Springer.

16) Consolidated version of the Treaty on the Functioning of the European Union, titles II and IV, 2012 O.J. (C 326) 47 [hereinafter TFEU].

17) De Gregorio, Giovanni(2022) Digital Constitutionalism in Europe: Reframing Rights and Powers in the Algorithmic Society, University of Oxford.

18) Dirk A Zetzsche, Filippo Annunziata, Douglas W Arner, Ross P Buckley(2021), “The Markets in Crypto-Assets regulation (MiCA) and the EU digital finance strategy”, Capital Markets Law Journal, Volume 16, Issue 2, April 2021, Pages 203–225,

19) De Gregorio G. (2021). The rise of digital constitutionalism in the European Union. International Journal of Constitutional Law, 19(1), 41–70.

20) DaudrikhY. (2022). “The Legal Status of Crypto-Asset Issuers in the Light of the Proposed MICA Regulation.” Legal Issues in the Digital Age, 3(2), 49-72.

21) Dhakal, Kerry (15 April 2019). "Unpaywall". Journal of the Medical Library Association. 107 (2): 286–288.

22) European Central Bank(2020) .” ESCB/European Banking Supervision Response to the European Commission’s Public Consultation on a New Digital Finance Strategy for Europe/FinTech Action Plan”. Frankfurt am main: European Central Bank; 2020.

23) European Commission. (2020). “Communication from the Commission to the European Parliament, the Council,” the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions on a Digital Finance Strategy for the EU. COM(2020) 591, 24 September 2020.

24) European Central Bank (2020). Report on a Digital Euro. Frankfurt am main: European Central Bank.

25) European Central Bank(2020) . TARGET Annual Report 2019. Frankfurt am main: European Central Bank.

26) European Parliament and Council Directive (EU) 2015/2366 of 25 November 2015 on payment services in the internal market. OJ L 337, 23 December 2015.

27) J. Palfrey, U. Gasser(2008), “Born Digital: Understanding the First Generation of Digital Natives”, Basic Books.

28) Klonick, supra (2011).note 2; Danielle K. Citron & Helen L. Norton, Intermediaries and Hate Speech: Fostering Digital Citizenship for our Information Age, 91 B. U. L. Rev. 1436 .

29) Kerber, W. (2016). “Digital markets, data, and privacy: competition law, consumer law and data protection”. Journal of Intellectual Property Law & Practice, 11(11), 856-866.

30) Lynskey, O. (2014). “Deconstructing data protection: The added-value of a right to data protection in the EU legal order”. Int'l & Comp. LQ, 63, 569.

31) Oreste Pollicino, (2019). “Judicial Protection of Fundamental Rights in the Transition from the World of Atoms to the Word of Bits”: The Case of Freedom of Speech, 25 Eur. L.J. 155 .

32) Nicolas Suzor,(2018) “Digital Constitutionalism: Using the Rule of Law to Evaluate the Legitimacy of Governance by Platforms’, 4 Soc. Media + Soc’y .

33) Murphy, H. (2020). “Facebook’s Libra currency to launch next year in limited format”. Financial Times, 27 November.

34) Pistor, K. (2019). “Facebook’s Libra must be stopped”. Social Europe, 24 June 2019.

35) W.K. Akbar, (2011)”Evidence that Bytes: E-Discovery in the Age of Hidden Data, Clouds, Facebook, Twitter, and the Digital Family”, în Journal of Internet Law, vol. 15, p. 16.

36) Williams, M.T. (2014). “Testimony of Mark T. Williams to U.S. House of Representatives Committee on Small Business”. Testimony presented at Hearing Bitcoin: Examining the Benefits and Risks for Small Business. Washington DC, 2 April.

37) Weidmann, J. (2019). “Climate change and central banks. In Speech at the Deutsche Bundesbank’s Second Financial Markets Conference”. Frankfurt am main, 29 October.

38) Zetzsche D., Arner D., Buckley R. (2020) “The evolution and future of data-driven finance in the EU”. Common Market Law Review, vol. 57, issue 2, pp. 331–360.

39) Zetzsche D., Arner D., Buckley R., Annunziata F. (2021) “The Markets in Crypto-Assets regulation and the EU digital finance strategy”. Capital Markets Law Journal, vol. 16, issue 2, pp. 203–225.