تحولات حقوقی

انتقال طلب در حقوق ایران با نگاهی تطبیقی به حقوق فرانسه و انگلیس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

مهرداد پاکزاد 1
محمد فرزانگان 2
محمد مهدی پور 3

1 دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 استادیار گروه حقوق، دانشکدۀ علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.

3 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ، ایلام، ایران.

چکیده
انتقال طلب یکی از مباحثی است که از دیرباز در حقوق کشورهای پیشرفته مورد توجه بوده است. در این مقاله انتقال طلب در حقوق ایران با نگاهی به حقوق دو کشور انگلیس و فرانسه، به روش توصیفی – تحلیلی و با استفاده از مطالعات کتابخانه­ای مورد واکاویی و مقایسه قرار گرفته و مشابهت ها و تفاوت های حقوق داخلی مورد بررسی قرار گرفته است. قانونگذار در قوانین ما به خصوص قانون مدنی، به بحث انتقال طلب نپرداخته است و تنها از عمومات سایرعقود می‌توان به نتایجی رسید، هر چند برخی حقوقدانان این موضوع را با بحث تبدیل تعهد در ماده 292 قانون مدنی، یکی دانسته اند. ولی در قوانین ما، جای خالی مواد قانونی احساس می شود. هر چند در فقه به این موضوع پرداخته نشده است؛ اما انتقال طلب مخالفتی با شرع مقدس ندارد. این موضوع، از نظر ماهیت، عناصر، شرایط و موضوعات مشابه حقوقی از جمله: تبدیل تعهد از راه تبدیل دائن، ضمان، حواله، برات، بیمه و فاکتورینگ کاملاً متفاوت است و نمی توان مواد اختصاصی این اعمال حقوقی را به انتقال طلب تعمیم داد؛ بلکه ماهیتی مستقل را داراست و نیاز به مواد اختصاصی است. در حقوق انگلیس، در ابتدا به دلایل مذهبی با انتقال طلب مخالفت شده بود ولی نهایتاً آن را پذیرفته و در اسناد تجاری و تجات بین الملل مورد توجه قرار گرفته است. در حقوق فرانسه، انتقال طلب پذیرفته شده است و به طور مفصل در قانون مدنی اصلاحی جدید، موادی را به خود اختصاص داده و به این موضوع پرداخته شده است.

کلیدواژه‌ها

انتقال طلب
حقوق انگلیس
حقوق ایران
حقوق فرانسه

عنوان مقاله English

Assignment of Claims in Iranian Law with a Comparative Look at French and English Law

نویسندگان English

Mehrdad Pakzad 1
Mohammad Farzanegan 2
Mohammad MehdiPur 3
1 PhD in Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Humanities and Social Sciences, Golestan University, Gorgan. Iran.
3 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Humanities, University of Ilam, Ilam, Iran.
چکیده English

Assignment of claims has long been a subject of interest in the legal systems of developed countries. This article examines and compares assignment of claims in Iranian law with a view to the laws of England and France. Using a descriptive‑analytical method and library‑based research, the study explores the similarities and differences between Iranian domestic law and the two foreign legal systems. The Iranian legislator, particularly in the Civil Code, has not specifically addressed assignment of claims. Only through the general principles of other contracts can certain conclusions be drawn, although some jurists have equated this institution with novation under Article 292 of the Civil Code. Nevertheless, a clear legislative gap exists in our statutes. While not discussed in Islamic jurisprudence (fiqh), assignment of claims does not conflict with sacred Sharia law. By its nature, elements, conditions, and related legal concepts — including novation through substitution of debtor, suretyship (zamān), assignment of debt (hawalah), bills of exchange, insurance, and factoring — assignment of claims is fundamentally distinct. Therefore, the specific provisions governing those legal acts cannot be extended to assignment of claims; rather, it has an independent nature and requires dedicated rules. In English law, assignment of claims was initially opposed for religious reasons, but it was eventually accepted and has gained recognition in commercial instruments and international trade. In French law, assignment of claims is accepted, and the new reformed Civil Code has devoted detailed provisions to it.

کلیدواژه‌ها English

Assignment of claims
English law
Iranian law
French law
1)      قرآن کریم.
الف) منابع فارسی:
  کتب:
2)      اسکینی، ربیعا، (1390). حقوق تجارت (برات، سفته، قبض انبار، اسناد در وجه حامل و چک)، چ 16، تهران، سمت.
3)      الشریف، محمد مهدی، (1397). منطق حقوق، چ4،تهران، سهامی انتشار.
4)      اصغری آق مشهدی، فخرالدین، (1392). اسباب سقوط تعهدات، چ1، بابلسر، انتشارات دانشگاه مازندران.
5)      امامی، سیدحسن، (۱۳98). حقوق مدنی، ج سوم، چ 44، تهران، انتشارات اسلامیه.
6)      امامی، سیدحسن، (۱۳۸۵). حقوق مدنی، ج اول، چ 26، تهران، انتشارات اسلامیه.
7)      امامی، سیدحسن، (۱۳۸6). حقوق مدنی، ج دوم، چ 19، تهران، انتشارات اسلامیه.
8)       بروجردی عبده، محمد، (1380). حقوق مدنی، چ 1، تهران، گنج دانش.
9)      جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (۱۳92). دوره حقوق مدنی، ارث، ج اول، چ6، تهران، گنج دانش.
10)  جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (۱۳۸2). مجموعه محشی قانون مدنی، چ2، تهران، گنج دانش.
11)  جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (۱۳۸۳). ترمینولوژی حقوق، چ 14، تهران، گنج دانش.
12)  جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (۱۳98). فرهنگ عناصر شناسی، حقوق مدنی- حقوق جزا، چ2، تهران، گنج دانش.
13)  جعفری لنگرودی، محمدجعفر، (۱۳۸6). ضمان عقدی در حقوق مدنی، چ1، تهران، گنج دانش.
14)  حائری شاه باغ، سید علی، (1398). شرح قانون مدنی، چ5، تهران، گنج دانش.
15)  حسنی، حسن، (1387). حقوق تجارت مشتمل بر کلیه مباحث، چ6، تهران، میزان.
16)  داوید، رنه، ژوفره اسپینوزی، کامی، (1391). درآمدی بر حقوق تطبیقی و دو نظام بزرگ حقوقی معاصر، مترجم سید حسین صفایی، چ9، تهران، میزان.
17)  دمرچیلی، محمد، حاتمی، محمد، قرائی، محسن، (1384). قانون تجارت در نظم کنونی، چ4، تهران، میثاق عدالت.
18)  شعاریان، ابراهیم، ترابی، ابراهیم، (1395). حقوق تعهدات مطالعه تطبیقی طرح اصلاحی حقوق تعهدات فرانسه با حقوق ایران و اسناد بین المللی، چ2، تهران، شهر دانش.
19)   شهیدی، مهدی، (1390). ارث، چ6، تهران، مجد.
20)  شهیدی، مهدی، (1390). حقوق مدنی3، تعهدات، چ15، تهران، مجد.
21)   شهیدی، مهدی، (1390). سقوط تعهدات، ج پنجم، چ6، تهران، مجد.
22)  شیروی، عبدالحسین، (1393). حقوق تجارت بین الملل، چ 7، تهران، سمت.
23)  صفایی، سیدحسن، (۱۳۸۹). حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، ج دوم، چ9، تهران، ، میزان.
24)  صقری، محمد، (1387). حقوق بازرگانی اسناد، چ2، تهران، شرکت سهامی انتشار.
25)  عبادی،محمدعلی، (1398).حقوق تجارت، چ39، تهران،گنج دانش.
26)  عمید، حسن، (1357). فرهنگ عمید، چ16، تهران، انتشارات امیر کبیر.
27)  کاتبی، حسینقلی، (1387). حقوق تجارت، چ12، تهران، گنج دانش.
28)  کاتوزیان، ناصر، (۱۳۸9). دوره ی مقدماتی حقوق مدنی، ارث، چ4، تهران، میزان.
29)  کاتوزیان، ناصر، (۱۳۹۱). حقوق مدنی نظریه ی عمومی تعهدات، چ6، تهران، میزان.
30)  کاتوزیان، ناصر، (۱۳۸9). دوره ی حقوق مدنی عقود معین، ج چهارم، چ6، تهران، سهامی انتشار.
31)  کاشانی، سید محمود، (1394). حقوق مدنی قراردادهای ویژه، چ2، تهران، میزان.
32)  کاویانی، کورش، (1391). حقوق اسناد، چ4، تهران، میزان.
33)  منتسکیو، شارل لوئی دوسکوندا، (1391). روح القوانین، علی اکبر مهتدی، ج اول، چ10، تهران، امیر کبیر.
34)  هیات پژوهشگران کاوندیش، (1389). نظام حقوقی انگلستان، مترجم نسرین مهرا، چ2، تهران، میزان.
  مقالات:
35)  فیضی چکاب، غلام نبی، درزی، علی، (1393). «ماهیت حقوقی قرارداد تامین مالی فاکتورینگ (مطالعه ی تطبیقی حقوق آمریکا، انگلیس، فرانسه و ایران)»، مطالعات حقوق تطبیقی، شماره دوم، 533-509.
ب) منابع عربی:
36)   حائری، سید محمد مجاهد طباطبایی، (بی تا). کتاب المناهل، چ1، قم، موسسه آل البیت علیهم السلام.
37)   حلی، محقق، نجم الدین، جعفر بن حسن، (1408). شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، ج دوم، چ2، قم، موسسه اسماعیلیان.
38)   حسینی عاملی، سید محمد جواد بن محمد، (بی تا). مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه (ط- القدیمه)، ج پنجم، چ1، بیروت، دار الاحیاء التراث العربی.
39)   طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، (1419). عروه الوثقی فیما تعم به البلوی (المحشی)، ج دوم، چ1، قم، انتشارات الاسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
40)   نجفی، محمدحسن صاحب جواهر، (1404). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، ج بیست و ششم، چ7، بیروت، دار الاحیاء التراث العربی.
ج) منابع انگلیسی:
41)  A. P. BELL, Modern law of personal property in England and Ireland, Butterworths, 1989.
42)  Art. 136 de la Law of Property Act 1925.
43)  F.R. SALINGER, N. DAVIDSON, S. MILLS et N. RUDDY, Salinger on Factoring: The Law and Practice of Invoice Finance, Sweet & Maxwell, 2005, n° 10-27.
44)   F.R. SALINGER, N. DAVIDSON, S. MILLS et N. RUDDY, Salinger on Factoring: The Law and Practice of Invoice Finance, Sweet & Maxwell, 2005, n° 9-24.
45)   G.H. TREITEL, The Law of Contract, 11e éd., Sweet & Maxwell, 2003, p. 690.
46)   G. RIPERT, M. PLANIOL et J. RADOUANT, Traité pratique de droit civil français, (t. 7: Les obligations), L.G.D.J., 1954, n° 1118 ; A. RIEG, «Cession de créance», Rép. Civ. Dalloz, avril 1985, n° 221. 
47)   Lampet's case (1612), 10 Co. Rep. 46b. 
48)   MEAGHER, GUMMOW et LEHANE, Equity Doctrines and Remedies, 1992, p. 720.
49)   M. G. BRIDGE, Personal property law, Oxford University Press, 2002.
50)   O. MORETEAU, Droit anglais des affaires, Dalloz, 2000, n° 7.
51)   R. M. GOODE, Commercial law, LexisNexis UK, 2004.
52)  S. J. BAILEY, «Assignment of debts in England from the twelfth to the twentieth century (I)», 47 LQR     516, 1931, p. 519. 
53)  S R DERHAM, The Law of Set-Off, Oxford University Press, 2003, p. 794.
54)   Tel qu’il a été modifié par l’article 56 du décret n°2004-836 du 20 août 2004, entré en vigueur au 1er janvier 2005.
د) منابع فرانسوی:
55)  RIEG, «Cession de créance», Rép. Civ. Dalloz, avril 1985, n° 283.
56)   F. TERRE, Ph. SIMLER et Y. LEQUETTE, Droit civil. Les obligations, 9e éd., Dalloz, 2005.
57)  G.H. TREITEL, The Law of Contract, 11e éd., Sweet & Maxwell, 2003.
58)   G. LEPOINTE et R. MONIER, Les obligations en droit romain et dans l'ancien droit français, Sirey, 1954, p. 102.
59)  J. CARBONNIER, Droit civil (tome IV) - Les obligations, 22e éd., PUF, 2000.
60)  L.G.D.J., 1954, n° 1118 ; A. RIEG, «Cession de créance», Rép. Civ. Dalloz, avril 1985, n° 221. 
61)   P. MALAURIE, P. STOFFEL-MUNCK et L, Les obligations, Defrénois, 2005, n° 1295.
62)   P. MALAURIE, P. STOFFEL-MUNCK et L. AYNES, Les obligations, Defrénois, 2005.
63)   Th. BONNEAU, Droit bancaire, Montchrestien, 2003, 2e éd.
 
 

  • تاریخ دریافت 10 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 14 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 21 آذر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 دی 1404
  • تاریخ انتشار 01 دی 1404

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما