تحولات حقوقی

واکاوی شالوده صلاحیت کیفری واقعی با هماوردی نظریه های نفع عمومی، سزادهی و بازدارندگی مجازات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمدحسن حسنی 1
سحر نظری 2
خدیجه شیروانی 3

1 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران.

3 استادیار گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

چکیده
با پیشرفت جوامع بشری در ابعاد مختلف از جمله سیستم های حمل و نقل ، ارتباطات مخابراتی و رایانه ائی بزهکاری خصیصه فرامرزی یافته است. از اینرو غالب نظام های کیفری با شناسائی صلاحیت کیفری واقعی، در صدد تعقیب و مجازات مرتکبان جرائم ارتکابی در خارج از قلمرو حاکمیت و علیه منافع اساسی و ارزش های حیاتی خویش اند. صلاحیت کیفری واقعی در حقوق کیفری بین المللی به عنوان استثنائی بر اصل سرزمینی بودن قوانین کیفری و منع مداخله در حاکمیت سایر کشورها پذیرفته شده است. این وضعیت تفحص پیرامون شالوده و قلمرو صلاحیت واقعی را ضروری می نماید. هدف این پژوهش بررسی توصیفی - تحلیلی شالوده صلاحیت کیفری واقعی با هماوردی نظریه های نفع عمومی،سزادهی و بازدارندگی مجازات است. مطابق یافته پژوهش نظریه های سزادهی و بازدارندگی مجازات قادر به توجیه صلاحیت کیفری واقعی نیستند و شالوده صلاحیت کیفری واقعی همچون صلاحیت سرزمینی ریشه در نظریه نفع عمومی دارد. وفق نظریه اخیر صلاحیت واقعی برای تعقیب و مجازات فرامرزی تنها در صورتی توجیه پذیر است که با لازم الاجراء شناختن نظام کیفری در تضمین کرامت و امنیت جمعی شهروندان سودمند باشد. از اینرو شناسائی صلاحیت کیفری واقعی موسع در ماده 5 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و بند ج ماده 28 قانون جرائم رایانه ائی مصوب 1388 در تعارض با شالوده آن بر اساس یافته های پژوهش است.

کلیدواژه‌ها

صلاحیت
واقعی
سرزمینی
نفع عمومی
سزادهی
بازدارندگی

عنوان مقاله English

Analyzing the Foundation of Real Criminal Jurisdiction in Confrontation with the Theorie of Public Interest, Retribution, and Deterrenc of Punishment

نویسندگان English

Mohammad Hasan Hasani 1
Sahar Nazari 2
Khadije Shirvani 3
1 Assistant Professor of Law, Faculty of Humanities, Damghan University, Damghan, Iran.
2 MA Student In Criminal Law and Criminology, Faculty of Humanities, Damghan University, Damghan, Iran.
3 Assistant Professor of Law, Faculty of Humanities, Damghan University, Damghan, Iran.
چکیده English

With the advancement of human societies in various fields—including transportation systems, telecommunications, and computer technology—crime has acquired a cross‑border character. Consequently, most criminal justice systems, by recognizing real criminal jurisdiction (protective principle), seek to prosecute and punish perpetrators of crimes committed outside their territorial sovereignty but against their fundamental interests and vital values. In international criminal law, real jurisdiction is accepted as an exception to the principle of territoriality of criminal laws and the prohibition of interference in the sovereignty of other states. This situation makes it necessary to examine the foundation and scope of real jurisdiction. The aim of this descriptive‑analytical study is to investigate the foundation of real criminal jurisdiction in confrontation with the theories of public interest, retribution, and deterrence of punishment. According to the findings, the theories of retribution and deterrence are unable to justify real criminal jurisdiction. The foundation of real jurisdiction, like that of territorial jurisdiction, lies in the public interest theory. Under the latter theory, real jurisdiction is justified only when the enforcement of the criminal system proves beneficial in guaranteeing the dignity and collective security of citizens. Therefore, the broad recognition of real criminal jurisdiction in Article 5 of the Islamic Penal Code (2013) and Article 28(c) of the Computer Crimes Code (2009) is inconsistent with its foundation, based on the research findings.

کلیدواژه‌ها English

Jurisdiction
Real (Protective Principle)
Territorial
Public Interest
Retribution
Deterrence
1)      احمدی، اصغر (1395)، «مقایسه تطبیقی اصول صلاحیتی برون مرزی در قوانین جزایی آلمان، چین و قانون مجازات اسلامی مصوب 1392»، مطالعات بین المللی پلیس، سال ششم،  شماره 25.
2)      اردبیلی، محمد علی (1392)،حقوق جزای عمومی، جلد 1،چ31، تهران: میزان.
3)      اردبیلی، محمدعلی (1389)، «ماده 8 قانون مجازات اسلامی و اصل صلاحیت جهانی»، تحقیقات حقوقی ، دوره 13، شماره 51 .
4)      بلوک، برنار (1403)، کیفر شناسی، ترجمه علی حسین نجفی ابرند آبادی، چ8، تهران: انتشارات مجد.
5)      پرادل، ژان (1403) ،تاریخ اندیشه های کیفری،ترجمه علی حسین نجفی ابرند آبادی، چ 14،تهران:انتشارات سمت.
6)      پوربافرانی، حسن (1402)،حقوق جزای بین الملل، چ 15، تهران: جنگل جاودانه.
7)      توجهی، عبدالعلی (1390) ،«ممنوعیت محاکمه و مجازات مجدد در حقوق کیفری ایران و تعارض‌های آن با اسناد بین‌المللی»، مجله حقوقی بین‌المللی ،دوره 28، شماره 45 .
8)      جاویدزاده، حمید رضا (1377)،«بررسی قاعده منع تعقیب مجدد در حقوق جزای بین المللی و حقوق جوامع اروپا»، مجله حقوقـی دادگستری ، دوره 62، شماره 25.
9)      جوان جعفری، عبدالرضا و ساداتی، محمد جواد (1390)، «از سزاگرائی کلاسیک تا سزادهی نوین: ارزیابی اندیشه سزاگرائی»، آموزه های حقوق کیفری، دوره 8، شماره 2.
10)   خالقی، علی (1402)، جستارهائی از حقوق جزای بین الملل ،چ 7، تهران:موسسه مطالعات و پژوهش های حقوقی.
11)   دیهیم، علیرضا ( 1384)،درآمدی بر حقوق کیفری بین المللی،چ 2، تهران:انتشارات وزارت امور خارجه.
12)   رضائی، حجت اله (1400)، «منشأ و مشروعیت اِعمال اصل صلاحیت جهانی در دادگاه های ملی برای تعقیب جنایات بین المللی»، پژوهشهای حقوق جزا و جر مشناسی، دوره 9، شماره 17.
13)   صفاری، علی (1384)، «توجیه یا دلیل آوری مجازات»، مجله تحقیقات حقوقی، دوره 8، شماره 42.     
14)   ضیائی، سید یاسر (1390)،« مبانی نظری صلاحیت فرا سرزمینی دولت از منظر حقوق بین الملل عمومی»،مجله حقوقی دادگستری، شماره  75-   76.
15)   عباسی، محمود (1373)،استرداد مجرمین ، چاپ اول، تهران: گنج دانش.
16)   فلچر،جورج (1389)، مفاهیم بنیادین حقوق کیفری.ترجمه مهدی سید زاده ثانی، چ2،مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
17)   باطنی، ابراهیم و برهانی، محسن (1384)، «فلسفه مجازات» ، مجله فقه و حقوق، دوره 1، شماره 4.
18)   کریانگساک، کیتچایساری (1396)، حقوق بین المللی کیفری، ترجمه بهنام یوسفیان و محمد اسماعیلی، چ7 ،تهران: سمت.
19)   کریانگساک، کیتچایساری (1397)، حقوق کیفری بین المللی، ترجمه حسین آقائی جنت مکان، چ 4، تهران:جنگل جاودانه.
20)   محمودی، فیروز و آقائی، سارا ( 1387)، «بررسی نظریه بازدارندگی مجازات»، فصلنامه دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 38، شماره 2.
21)   ملک پور، بهرام (1402)، «مطالعه تطبیقی اصل صلاحیت واقعی در حقوق جزای ایران و انگلستان در پرتو اسناد بین‌‌المللی»، تحقیقات حقوقی ، دوره 26، شماره 104.
22)   منصورآبادی، عباس (1400)، حقوق جزای عمومی 1، چاپ سوم،تهران: میزان.
23)   میر محمد صادقی، حسین (1403)،حقوق جزای بین الملل، چ 8،تهران: میزان.
24)   میر محمد صادقی، حسین (1401)، حقوق جزای عمومی : واکنش اجتماعی در برابر جرم،چاپ اول، تهران: انتشارات دادگستر.
25)   یزدیان جعفری، جعفر (1395)، «تقابل امنیت فردی و ملی در جرایم علیه امنیت»، پژوهش حقوق کیفری، دوره 4، شماره 14.
 
26)  Akehurst, Michael (1974).Jurisdiction in International Law. British yearbook of International law.46 : 145–257
27)  Bentham, J. (1913). The Rationale of Punishment.1st ed. London: University of London Press.
28)  Bentham, J.(1980). An introduction to the principles of morals and legislation. London: Butterworth.
29)  Bassiouni, Cherif(1998). International Criminal Law. 2nd ed. Ardsley NY: Transnational Publishers.
30)  Brownlie, Lan(1990). Principles of public International law .4th ed. Oxford: Oxford University Press.
31)  Chehtman, Alejandro(2010).The Philosophical Foundations of Extraterritorial Punishment,Oxford University Press.
32)  Duff‚ Antony(2024).Criminal Responsibility‚ Municipal and International. Available in www.trinitinture.com/documents/duff.pdf Accessed July 19, 2024
33)  Duff ,Antony(2001). Punishment‚ Communication and Community.1st ed.Oxford: Oxford University Press.
34)  Feinberg, Joel(2003). The Moral Limits of the Criminal Law: Harm to Others. Oxford: Oxford University press.
35)  Garcia-Mora,Manuel(1957).Criminal Jurisdiction Over Foreigners For Treason and Offences against the Safety of the State Committed Upon Foreign Territory. University of Pittsburgh Law Review. 19,3 : 427-449.
36)  Honderich,Ted(2005). Punishment : The Supposed Justifications. 1st ed.Harmondsworth: pelican Books.
37)  Jessup , Philip C(2008).  Transnational Law,New Haven: Yale University Press.
38)  Maogot, Jackson N(2004).Countering Terrorism: From Wigged Judges to Helmeted Soldiers – Legal Perspectives on America̛ s Counter- Terrorism Responses. San Diego International Law Journal. 6 : 243-294.
39)  McDermott, Daniel(2001).The Permissibility of Punishment.  Law and Philosophy. 20 : 403–432
40)  Parrish , Austen L(2009).Reclaiming International Law from Ex-traterritoriality. Minnesota law Review. 93 : 815-874.
41)  Payer, Andrés(2023). The Territorial Principle as a Basis for State Criminal Jurisdiction. International Criminal Law Review. 23: 175–238
42)  Primoratz, Lgor(1999). Justifying legal punishment. 8th ed. New jersy: Humanities press internationasl Inc.
43)  Raz, Joseph and Avisha, Margalit(1990) . National Self-Determination ̕. Journal of Philosophy. 87,9 : 439-461.
44)  Raz, Joseph(1996). Ethics in the Public Domain: Essays in the Morality of Law and Politics. Revised ed. . Oxford: Clarendon Press.
45)  Raz, Joseph(1999). Practical reason and norms. Oxford: Oxford University Press.
46)  Ryagaert ,Cedric(2015). Jurisdiction in international law. Oxford: oxford university press.

  • تاریخ دریافت 31 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 22 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش 10 آذر 1404
  • تاریخ اولین انتشار 01 دی 1404
  • تاریخ انتشار 01 دی 1404

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

داوران

تماس با ما