تحولات حقوقی

تحولات حقوقی

نقش اخلاق‌گرایی قانونی در فرآیند جرم‌انگاری با تأکید بر نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
این پژوهش به بررسی نقش اخلاق‌گرایی قانونی به‌عنوان یکی از معیارهای بنیادین در فرآیند جرم‌انگاری با تمرکز بر نظام حقوقی ایران می‌پردازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی و استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است و نشان می‌دهد دیدگاه‌ها در این حوزه عمدتاً میان دو رویکرد موافق و مخالف تقسیم می‌شوند. موافقان اخلاق‌گرایی قانونی، اخلاق را پایه انسجام اجتماعی قلمداد کرده و بر ضرورت حمایت قانون‌گذار از آن برای تقویت همبستگی اجتماعی تأکید دارند. در مقابل، مخالفان با تأکید بر نسبی‌گرایی اخلاق و احتمال تعارض آن با آزادی‌های فردی، تحمیل مبانی اخلاقی از طریق قانون را تهدیدی برای کارآمدی نظام کیفری می‌دانند. در نظام حقوقی ایران، با توجه به مبانی شریعت و وجدان جمعی، اخلاق‌گرایی قانونی جایگاه برجسته‌ای دارد؛ با این حال، به‌کارگیری آن باید مبتنی بر معیارهای منطقی، حقوقی، اجتماعی و اخلاقی باشد تا ضمن حفاظت از حقوق و آزادی‌های فردی، ارزش‌ها و هنجارهای اخلاقی جامعه نیز حفظ شده و ثبات و انسجام اجتماعی تضمین گردد. این رویکرد متعادل، امکان هم‌زیستی میان رعایت اخلاق جمعی و تضمین حقوق فردی را فراهم می‌کند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Role of Legal Moralism in the Criminalization Process with an Emphasis on the Iranian Legal System

نویسندگان English

Peyman Namamian 1
Amir Hossein Shakib Rad 2
1 Associate Professor of Criminal Law and Criminology, Faculty of Administrative Sciences and Economics, Arak University, Arak, Iran
2 PhD Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده English

This research examines the role of legal moralism as a fundamental criterion in the criminalization process, with a focus on the Iranian legal system. The present study was made by using a descriptive approach and library-based research and shows that perspectives in this field are largely divided between proponent and opponent. The proponent of legal moralism, consider morality as the foundation of social cohesion and emphasize on the necessity for lawmakers to protect it in order to strengthen social solidarity. In contrast, opponents, highlighting the relativity of morality and it's potential conflict with individual freedoms, view the imposition of moral principles through law as a threat to the effectiveness of the criminal system. In the Iranian legal system, given the principles of Sharia and the collective conscience, legal moralism occupies a prominent position; however, it's application must be based on logical, legal, social, and ethical criteria. This ensures that while individual rights and freedoms are protected, the moral values and norms of society are maintained and social stability and cohesion are guaranteed. Such a balanced approach allows for the coexistence of adherence to collective morality and the safeguarding of individual rights.

کلیدواژه‌ها English

Criminalization
Principle of Harm
Legal Moralism
Collective Conscience
- استوارت میل، جان، (1388)،در باره‌ی آزادی، ترجمه محمود صناعی، انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
- آقایی جنت مکان، حسین، (1403)،حقوق کیفری عمومی (فلسفه حقوق کیفری )، ج5، انتشارات جنگل.
- آرنت هانا ، توتالیتاریسم، (1363)،ترجمه محسن ثاثی ، انتشارات جاویدان.
- حبیب زاده، محمد جعفر، (1395)، قانون‌مداری ماهوی در گفتمان حقوق کیفری ایران، ارج نامه آئینه صادق (مجموعه مقالات بزرگداشت نخستین سالگرد زنده‌یاد دکتر صادق آئینه‌وند)، انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
- حبیب زاده ،محمد جعفر، (1402)،حقوق کیفری عمومی، نشر میزان.
- حبیب زاده ، محمد جعفر ، زینالی ، امیرحمزه، (1384)،درآمدی بر برخی محدودیت‌های عملی جرم‌انگاری (ضرورت ارزیابی منافع و مضار ایجاد یک جرم ) ، نامه حقوقی  ، ج1 ، ش 1.
- عبدالفتاح، عزت، (1381)، جرم چیست و معیار جرم انگاری کدام است؟، ترجمه اسمعیل رحیمی نژاد، مجله حقوقی دادگستری، ش41.
-ساندل ، مایکل ، (1374)، لیبرالیسم و منتقدان آن ، ترجمه : احمد تدین ، انتشارات علمی و فرهنگی.
- فنائی ابوالقاسم، نوجوان، داود، (1399)، نقش شریعت و اخلاق در وضع قوانین کیفری، مجموعه مقالات همایش بین­المللی تحولات حقوق کیفری کشورهای اسلامی در پرتو تعامل شرع و حقوق، انتشارات میزان.
- فرحبخش، مجتبی،(1389)، اخلاق گرایی قانونی، مجموعه مقالان بزرگذاشت دکتر ابواقاسم‌گرجی، انتشارات انجمن فاخر فرهنگی.
- کولا کوفسکی ، لچک ، (1381)،توتالیتاریسم و فضلیت دروغ ، ترجمه عباس میلانی ، مندرج در چند گفتار درباره توتالیتاریسم ، انتشارات اختران.
-.محسنی، مرتضی؛ دوره حقوق جزای عمومی (کلیات حقوق جزا)،(1392)،ج1، انتشارات گنج دانش، چاپ چهارم.
- محمودی جانکی، فیروز، (1396)، حمایت کیفری از اخلاق، علوم جنایی (مجموعه مقالات )، انتشارات سمت.
- هارت، هربرت، (1400)، مفهوم قانون، ترجمه محمد راسخ، نشر نی.
- نوبهار، رحیم، (1387)، حمایت حقوق کیفری از حوزه‌های عمومی و خصوصی ، انتشارات جنگل.
- Ashworth, Anderw,(2006),Pinciples of Criminal Law,Oxford University Press.
- Feinberg Joel,(1990), the Moral Limits of the Criminal Law:Harmless Wrongdoing ,Oxford University Press.
- Frase , Richard ,(1983), Criminaliztion and decriminalization ,Encyclopedia of crime and Justice , Vol 4 , the Free press.
-Richards , D.A.JT(1981),Right,Utility and Crime , Crime and Justice , Vol 3.
Postema , Geraled ,(1994), Public Faces-Private Places :Liberalism and the Enforcement of Morality in:Dworkin , Getald , Morality , Harm and the law , , Wester View press .
- Schonsheck,Jonathan,(1994),on Crimianliztion ,New York; Kluwer Academic publishers,1994.

  • تاریخ دریافت 03 شهریور 1404
  • تاریخ بازنگری 06 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 15 آبان 1404
  • تاریخ اولین انتشار 27 آبان 1404
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1404