The challenge of balancing the rights of the plaintiff and the defendant in light of the reform-oriented approach of the Iranian criminal legislator

Shokriyan, Kosar; Ghavami, Sajad

doi:10.22080/law.2026.733610

The challenge of balancing the rights of the plaintiff and the defendant in light of the reform-oriented approach of the Iranian criminal legislator

Document Type : Original Article

Authors

Kosar Shokriyan ¹

Sajad Ghavami ²

¹ Assistant Professor, Law Department, Rah Danesh Institute of Higher Education, Babol, Iran.

² PhD student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, University of Mazandaran, Babolsar, Iran

https://doi.org/10.22080/law.2026.733610

Abstract

In recent years, those involved in our country's judicial system have tried to benefit from new scientific and empirical achievements in enacting criminal laws and regulations, paying special attention to new developments in the fields of criminology and penal science. This attention, especially in some areas, has led to the introduction of institutions such as suspension of punishment, postponement of sentencing, and conditional release into the country's penal system, with the influence of the teachings and discourses of international criminal law and modern criminology. On the other hand, in some cases, our legislation, due to the influence of Sharia and social requirements, has defined institutions such as pardon and repentance as tools on the path of reform and rehabilitation of criminals. The main goal of these measures has been to reform the behavior and rehabilitation of criminals, and the legislator has tried to guide the country's penal system towards rehabilitation and reform, focusing on protecting the rights of the accused. However, this focus has sometimes been such that the necessary balance between the rights of the plaintiff and the accused has been disrupted. In such a way that some of the rights of the plaintiffs of crimes have been weakened in the new laws and in some cases have even been damaged. Therefore, it can be said that the recent criminal legislation has become a law that protects the accused rather than creating a proper balance between the rights of the parties. Ultimately, this trend reflects the challenge that legislators face; a challenge that requires reviewing and creating a logical balance between the rights of the accused and the plaintiff so that the country's criminal system, while maintaining justice, can also achieve the goals of reform and rehabilitation.

Keywords

Criminal Procedure Code

Defendant's Defense Rights

Private Plaintiff's Rights

Restorative Justice Victim

الف) کتب

1. اردبیلی، محمد علی (1385)، حقوق جزای عمومی، جلد دوم، چاپ سیزدهم، تهران، نشر میزان.

2. رحمتی، حسین (1384)، حقوق شهروندی، چاپ اول، قم، نشر نگین.

3. عمید، حسن (1369)، فرهنگ فارسی عمید، چاپ سوم، تهران، انتشارات امیر کبیر.

4. کاتوزیان، ناصر (1390)، مقدمه علم حقوق، تهران، انتشارات شابک.

5. گلدوزیان، ایرج (1384)، بایسته‌های حقوق جزای عمومی، چاپ یازدهم، تهران، نشر میزان.

ب) مقالات

6. اسفندیاری، محمد و نورپور، حسن (1396)، «پیامدها و چالش‌های مداراگرایی کیفری در جرایم خرد»، مجله کارآگاه، شماره 39، صص 76- 56.

7. ایرانی، امیر، نجفی حاجی پور، معصومه و نجیبیان، علی (1394)، «تحلیل میزان بازتاب اندیشه‌های جرم شناسی انتقادی در قانون مجازات اسلامی 1392»، مجله پژوهش‌های حقوق کیفری، سال اول، شماره 1، صص 82- 57.

8. بکاریا، سزار (1385)، رساله جرایم و مجازات‌ها، محمد علی اردبیلی (مترجم)، تهران، میزان.

9. پارسا، سیروس و رحمانی، مجید (1397)، «ارزیابی رویکرد قانونگذار ایران به مقوله کیفر زدایی در قانون سال 1392»، مجله‌ی فقه و حقوق، دوره چهارم، شماره 1، صص91- 73.

10. دامغانی، محمد تقی (1339)، «تخفیف مجازات و مزایای آزادی مشروط»، مجله کانون وکلا، شماره 70، صص 9- 6.

11. رایجیان اصلی، مهرداد (1384)، «بزه دیدگان و نظام عدالت جنایی»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 52 و 53، صص 117- 75.

12. رحمدل، منصور (1385)، «حق سکوت»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 56 و 57، صص 218- 185.

13. سماواتی پیروز، امیر (1385)، عدالت ترمیمی تعدیل تدریجی عدالت کیفری یا تغییر آن، تهران، نگاه بینه.

14. صالحی، جواد و ابراهیمی، یوسف (1386)، «بررسی جایگاه حق سکوت متهم در نظام حقوقی ایران»، مجله حقوقی عدالت آراء، شماره 8، صص 191- 174.

15. طلایی، احمد (1388)، چالش‌های رعایت حقوق دفاعی متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی، پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس، 1388.

16. عالی پور، حسن و توحیدی نافع، جلال (1394)، «تعویق صدور حکم: تأخیر در اجرای عدالت یا تغییر در اجرای عدالت؟»، مجله مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی، شماره 4 و 5، صص 331- 311.

17. عامری، فاطمه و صادقی، مهران (1392)، «بررسی مبانی حقوقی و جرم شناختی نهاد تعویق صدور حکم در قانون جدید مجازات اسلامی66»، اولین همایش منطقه‌ای آسیب شناسی قانون مجازات اسلامی 1392 (کتاب کلیات)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه، صص 208- 198.

18. فرح بخش، مجتبی (1385)، «مفهوم و مبانی حقوق دفاعی متهم»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 56 و 57، صص 136- 111.

19. قاسمی، محمد علی و مقدم فرد، محمد (1396)، «بررسی حق سکوت متهم در آیین دادرسی کیفری از منظر «بزه دیده شناسی»، مجله مطالعات علوم سیاسی، حقوق و فقه، دوره سوم، شماره 1/3، صص 92- 75.

20. کریستی، نیل (1385)، اختلاف‌ها به مثابه دارایی، ترجمه حسین غلامی، مجله فقه و حقوق، شماره 8، صص 196- 167.

21. هاشمی، سید محمد (1394)، حقوق بشر و مفاهیم مساوات، انصاف و عدالت، چاپ اول، تهران، انتشارات دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.

22. مروستی، یحیی (1345)، «علل مخففه مجازات»، مجله حقوقی دادگستری، شماره 1.

23. محمد نسل، غلامرضا (1383)، «بررسی کاربردی تعلیق مجازات در حقوق جزا و رویه محاکم ایران»، مجله‌ی دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره 64، صص 258- 241.

24. Johnstone, G & Van Ness, DW (2007). The Idea of Restorative Justice. Handbook of Restorative Justice, Milton Park: Taylor & Francis.

25. Zehr, H (2015). Changing Lenses: A New Focus for Crime and Justice. North Dakota: Herald Press

26. http://pajoohe.ir/%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%D9%85%DB%8C%D9%85%DB%8C__a-28329.aspx