Analysis the Criminal Policy of the Criteria-Based Pardon Circular 2025

Document Type : Original Article

Authors

1 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

2 Master of Laws in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.

Abstract
The institution of pardon within Iran's criminal justice system, as one of the instruments of executive criminal policy, has in recent years transcended its traditional function as a manifestation of sovereign mercy and has evolved into a regulatory mechanism for managing the penal population. In this context, the Criteria-Based Pardon Circular issued by the Head of the Judiciary in September 2025 introduces a novel approach to granting pardons to convicts, grounded in objective and transparent criteria. Adopting a descriptive-analytical method and proceeding from the fundamental premise that pardon constitutes an instrument of criminal policy, this study seeks to evaluate the aforementioned circular. The aim of this research is to conduct a systematic analysis of the circular from a criminal policy perspective, in order to elucidate its objectives, scope of impact, innovations, and potential tensions. From this standpoint, the study may play a significant role in informing future policy-making. The central research question is: which model of criminal policy does the Criteria-Based Circular of 2025 reflect within Iran's criminal justice system, and what policy-oriented distinctions does this standardized pardon exhibit in comparison with previous practices? The findings indicate that this comprehensive pardon, rather than being predicated upon judicial individualization, is primarily governed by the logic of managerialism in criminal justice. By distinguishing low-risk offences from security-related and major economic crimes, the Criteria-Based Circular reflects a hybrid model combining a differential, lenient approach with an authoritarian one. The broad inclusion of convicts—encompassing both intentional and unintentional offenders—underscores the objective of reducing prison overcrowding and controlling the costs of the criminal justice system.

Keywords


·        
الف) فارسی
1.    ایان راس، جفری؛ ریچارد، استفن سی (1398)، جرم‌شناسی محکومان، مترجم هانیه هژبر الساداتی، تهران: نشر میزان.
2.    پاک نهاد، امیر (1394)، سیاست جنایی ریسک مدار، چاپ دوم، تهران: نشر میزان.
3.    پورمحی آبادی، حسین؛ بوستانی، داریوش و قماشی، سعید (1397)، سیطرة حبس‌گرایی و رویای حبس زدایی در سیاست کیفری ایران (مطالعة موردی حوزة قضایی شهر کرمان). پژوهشنامه حقوق کیفری، دوره 9، شماره 1.
4.    تقی زاده، مریم؛ نوبهار، رحیم و غلامی دون، حسین (1398)، مبانی ارزیابی سیاست جنایی. مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دوره 49، شماره 2.
5.    تیموری، فتاحه؛ اشرافی، محمود و حیدری، مسعود (1403)، کاهش جمعیت کیفری زندان در پرتو مشاغل انتقالی و اشتغال یارانه‌ای. فصلنامه تحقیقات حقوقی، دوره 27، شماره 1.
6.    حاجی ده آبادی، محمدعلی و سلیمی، احسان (1398)، مبانی، اصول و ساز وکارهای اجرایی مدلِ کیفر گذاری هدفمند. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، دوره 8 شماره 29.
7.    دارابی، شهرداد (1401)، راهبرد ترکیبی در مدل‌های مردم سالار و اقتدارگرای فراگیر سیاست جنایی. پژوهشنامه حقوق کیفری، دوره 13، شماره 1.
8.    رستمی، هادی (1400)، سیاست جنایی بخشنامه‌مدار در فرایند دادرسی کیفری. مجلس و راهبرد، دوره 28، شماره 128.
9.    شیری، عباس (1401)، حقّ بزه‌دیده در تعیین کیفر و نحوه اجرای آن. فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، دوره 23، شماره 81.
10.   صادقی گلوردی، عباسعلی؛ اسدیان، احمد و مردانی، نادر (1400)، صلاحیت رهبری در عفو و تخفیف مجازات در حدود موزاین اسلامی با تاکید بر بند 11 اصل 110 قانون اساسی. مجله حقوق پزشکی، دوره 15، شماره 56.
11.   صفاری، علی و رضایی، بهناز (1391)، تحلیلی بر آیین‌نامه کمیسیون عفو وتخفیف مجازات محکومین مصوب 12/9/1387در مقایسه با آیین‌نامه کمیسیون عفو، تخفیف و تبدیل مجازات مصوب 16/5/1387، فصلنامه تحقیقات حقوقی، دوره 15، شماره 57.
12.   علیزاده، حمید؛ نیکخواه سرنقی، رضا؛ جوادی، محمد حسن و سیداصفهانی، سیدحسام‌الدین (1401)، رویای حبس زدایی تا جوانب بازدارندگی و بی‌کیفری مجازات در پرتو قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399، پژوهش‌های حقوق جزا و جرم شناسی، دوره 10، شماره 19.
13.   غلامی، حسین و خاکسار، داوود (1398)، عوامل مؤثر بر صدور مجازات‌های جایگزین حبس. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، دوره 7، شماره 26.
14.   فراهانی سمیه و مسعودیان مصطفی (1401)، تحلیل اقتضائات فقهی صلاحیت رهبر در عفو یا تخفیف حدود با تأکید بر بند 11 اصل 110 قانون اساسی. ویژه نامه نواوری حقوقی1401.
15.   قاسمی کهریزسنگی، راضیه و فرجی‌ها، محمد (1394)، چالش عدالت و کارایی در گفتمان مدیریت‌گرایی کیفری با تأکید بر حقوق ایران، آموزه‌های حقوق کیفری، دوره 9 شماره 12.
16.   قماشی، سعید و متقی اردکانی، امید (1399)، اهداف مجازات در پرتو پارادایم رفتارگرا. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، دوره 8، شماره 30.
17.   قناد، فاطمه و اکبری، مسعود (1396)، امنیت گرایی سیاست جنایی. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، دوره 5، شماره 18.
18.   کوتر، رابرت و یولن، تامس (1389)، حقوق و اقتصاد. مترجم: یدالله دادگر، حامده اخوان هزاوه تهران انتشارات دانشگاه تربیت مدرس.
19.   موحدی، علی؛ نجفی توانا، علی؛ آشوری، محمد و ذکائیان، پرویز (1403)، جایگاه اصل حداقلی بودن حقوق کیفری در سیاست جنایی. فصلنامه پژوهش حقوق کیفری، دوره 13، شماره 48.
20.   میرکمالی، سیدعلیرضا؛ حاجی زاده، نازنین و عبدالملکی، علیرضا. (1402). تأثیر مدیریت‌گرایی کیفری بر سیاست جنایی قضایی کشور (با تأکید بر مجازات‌های جایگزین حبس)؛ چالش‌ها و فرصت‌ها. پژوهش‌های حقوق جزا و جرم شناسی، دوره 11، شماره 22.
21.  
نجفی ابرندآبادی، علی حسین (1397)، تلطیف و ترمیمی شدن حقوق کیفری، با تأکید بر حقوق ایران، در: فرجی‌ها، محمد «زیرنظر»، عدالت ترمیمی؛ پُل ارتباطی میان تمدن‌های جادة ابریشم، چکیدة مقاله‌ها، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
22.   نجفی ابرندآبادی، علی حسین و هاشم بیگی، حمید (1397)، دانشنامه جرم شناسی، چاپ پنجم، تهران انتشارات: گنج دانش.
23.   نوبهار، رحیم و صفاری، فاطمه (1403)، مطالعۀ توزیع بهینۀ منابع در نظام عدالت کیفری جمهوری اسلامی ایران در پرتو تجارب سایر کشورها. دانشنامه حقوق اقتصادی، دوره 31، شماره 25.
24.   ویلیامز، فرانک پی؛ مک شین، ماری لین دی (139۸)، نظریه‌های جرم شناسی، مترجم: حمیدرضا ملک محمدی، چاپ هفتم، تهران، نشر میزان.
ب) انگلیسی
 
25.  Della Cunha, D. B. (2003). POLITIQUE CRIMINELLE ET DROITS HUMAINS: AGGRAVATION ET ALTERNATIVES PÉNALES. Revista do Instituto Brasileiro de Direitos Humanos, (4), 49-60.
26.  Delmas-Marty, M. (1991). Les grands systèmes de politique criminelle. FeniXX.
27.  Frase, R. S. (2005). Punishment purposes. Stanford Law Review, 67-83.
28.  Kant, I., Beck, L., & Kant, I. (1997). Foundations of the metaphysics of morals, Berlin, Upper Saddle River, NJ : Prentice Hall.

  • Receive Date 04 November 2025
  • Revise Date 01 December 2025
  • Accept Date 20 April 2026
  • First Publish Date 23 July 2026
  • Publish Date 23 July 2026