شفافیت در فناوری بلاکچین: ابزاری برای پیشگیری از جرایم اقتصادی و تقویت اعتماد عمومی
دوره 2، شماره 1، بهار 1405، صفحه 50-67
https://doi.org/10.22034/law.2026.737406
علی دلمرادی، محمد باقر گرایلی
چکیده این به تحلیل مقاله نظاممند نقش شفافیت در فناوری بلاکچین به عنوان یک راهبرد نوین و تحولآفرین در حوزه پیشگیری غیرکیفری از جرایم اقتصادی میپردازد. با توجه به ماهیت فرامرزی، پنهان و پیچیده جرایم مالی در عصر دیجیتال که چالشهای عدیدهای را برای سیستمهای قضایی سنتی ایجاد کرده است، این پژوهش واکاوی میکند که چگونه ویژگی شفافیت ذاتی و توزیعشده بلاکچین میتواند به عنوان یک ابزار کارآمد در دو لایه پیشگیری وضعی و اجتماعی عمل نماید. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی-تحلیلی بوده و با بهرهگیری از منابع معتبر حقوقی، جرمشناختی و متون تخصصی حوزه فناوری اطلاعات، به تحلیل ابعاد مختلف این پدیده میپردازد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان میدهد که شفافیت ساختاری در بلاکچین از دو طریق راهبردی به پیشگیری از جرایم اقتصادی کمک میکند. نخست، از منظر پیشگیری وضعی، این فناوری با قابلیت ردیابی دائمی، بلادرنگ و غیرقابل تغییر تراکنشها، موانع فنی و نظارتی قدرتمندی در برابر فعالیتهای مجرمانه نظیر پولشویی، فرار مالیاتی و فساد اداری ایجاد کرده و به طور موثری فرصتهای ارتکاب جرم را کاهش میدهد. دوم، از دیدگاه پیشگیری اجتماعی، بلاکچین با فراهم آوردن یک زیستبوم مالی شفاف، دموکراتیک و قابل حسابرسی برای تمامی کنشگران، اعتماد عمومی را نسبت به نهادهای حاکمیتی و فرآیندهای اقتصادی بازسازی نموده و از این طریق، انگیزههای روانی و اجتماعی برای ورود به رفتارهای مجرمانه را تضعیف میسازد. در نهایت، این مقاله نتیجه میگیرد که بهرهگیری از ظرفیتهای شفافیت در بلاکچین، یک رویکرد جامع، پیشدستانه و کارآمد برای مقابله با بزهکاری اقتصادی است که میتواند نقصهای سیستمهای متمرکز سنتی را پوشش داده و مسیر را برای ایجاد یک محیط مالی سالمتر، ایمنتر و عدالتمحور هموار سازد.

